CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG BIỂU DIỄN TRONG CHƯƠNG TRÌNH “VỀ ĐÂY BỐN CÁNH CHIM TRỜI” VÀ HẬU QUẢ PHÁP LÝ ĐẰNG SAU VIỆC ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT 
Vừa qua, có rất nhiều ý kiến trái chiều liên quan đến việc hủy bỏ show diễn “Về đây bốn cánh chim trời”. Nay tôi dành thời gian phân tích dựa vào câu chữ của hợp đồng và soi chiếu vào các quy định pháp luật hiện hành để Quý anh chị em quan tâm có góc nhìn rõ ràng hơn về sự việc.
1. Hành vi đơn phương chấm dứt biểu diễn của Bên B vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ thông báo.
Trong luật dân sự, “đúng về nội dung nhưng sai về quy trình” vẫn dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật. Tại Điều 8.2.3 của hợp đồng, các bên đã thiết lập một quy trình bắt buộc: Mọi trường hợp đơn phương chấm dứt đều phải thông báo bằng văn bản trước ít nhất 07 ngày làm việc.
Căn cứ pháp lý: Theo Khoản 2 Điều 428 Bộ luật Dân sự 2015, bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng phải thông báo ngay cho bên kia biết. Khi các bên đã thỏa thuận thời hạn thông báo là 07 ngày, thì đây là điều kiện bắt buộc để việc chấm dứt có hiệu lực. Vì vậy, bất luận hoàn cảnh nào, thời hạn 07 ngày là điều kiện tiên quyết để loại trừ trách nhiệm cho Bên B.
Thực tế: Việc Bên B gửi tin nhắn vào lúc 22h37 đêm ngày 27/12 (trong khi show diễn ra vào ngày 28/12) là sự vi phạm trực diện nghĩa vụ thông báo. Thông báo này không tuân thủ thời hạn thỏa thuận, cũng không tuân thủ hình thức “bằng văn bản” (văn bản chính thức chứ không phải tin nhắn qua ứng dụng chat). Do đó, về mặt pháp lý, thông báo này không phát sinh hiệu lực chấm dứt; hợp đồng vẫn đang tồn tại và Bên B vẫn đang gánh vác nghĩa vụ phải biểu diễn.
2. Xét về nguyên tắc thiện chí trong giao dịch.
Pháp luật bảo vệ sự tin cậy. Khi một bên thể hiện bằng hành vi rằng họ tiếp tục thực hiện hợp đồng, họ không được phép “quay xe” đột ngột gây thiệt hại cho đối phương.
Căn cứ pháp lý: Khoản 3 Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Các bên trong quan hệ dân sự phải thiện chí, trung thực”. Ngoài ra, căn cứ theo Khoản 4 Điều 400 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật công nhận việc thực hiện hợp đồng thông qua các hình thức chấp nhận khác bằng hành vi thực tế.
Chính vì vậy, việc Bên B vẫn tham gia tập luyện bình thường vào các ngày 22, 23, 26 và 27/12 (dù biết Bên A chậm thanh toán) là bằng chứng xác thực cho việc các bên đã mặc nhiên chấp nhận tiếp tục thực hiện nghĩa vụ. Việc “ủ mưu” nghỉ diễn và chỉ tung tin nhắn vào phút chót là hành vi thiếu thiện chí, cố tình triệt hạ khả năng khắc phục rủi ro của đối tác.
3. “Tác quyền” – Một cái cớ mượn danh bên thứ ba để hủy show.
Bên B đang cố tình đánh tráo khái niệm khi dùng vi phạm về tác quyền của Bên A với bên thứ ba để làm “lá chắn” cho việc bỏ show.
Căn cứ pháp lý: Dựa trên tính hiệu lực của hợp đồng (Điều 401 BLDS 2015) và định nghĩa về chủ thể nghĩa vụ tại Điều 274 BLDS 2015, hợp đồng chỉ có hiệu lực ràng buộc giữa các bên ký kết.
Nghĩa vụ thanh toán tác quyền tại Điều 4.1 là quan hệ giữa Bên A và bên thứ ba (Tác giả/VCPMC). Bên B không phải chủ thể thụ hưởng nghĩa vụ tài chính này. Chừng nào sân khấu chưa bị cơ quan quản lý đình chỉ biểu diễn bằng văn bản, thì quyền và nghĩa vụ của Bên B vẫn nguyên vẹn. Dùng lỗi của Bên A với một bên thứ ba để phá vỡ cam kết trực tiếp với Bên A là một sự lạm dụng pháp luật, trái với tinh thần Điều 415 về lợi ích của người thứ ba.
4. Về lập luận “Quyền hoãn thực hiện nghĩa vụ” (Điều 411 BLDS).
Bên B có thể bao biện đây chỉ là “tạm hoãn” để né tránh chế tài chấm dứt trái luật. Tuy nhiên, lập luận này hoàn toàn vô giá trị trong bối cảnh này:
Căn cứ pháp lý: Quyền “tạm hoãn” tại Điều 411 phải đi kèm với nghĩa vụ hạn chế thiệt hại tại Điều 362 BLDS 2015.
Show diễn âm nhạc “Về đây bốn cánh chim trời” là sự kiện gắn liền với thời điểm duy nhất về không gian và thời gian. Thông báo ngừng diễn vào đêm 27/12 cho sự kiện tối 28/12 thực chất là hành vi hủy hoại đối tượng hợp đồng. Bên B đã không áp dụng các biện pháp cần thiết (như thông báo sớm trước 07 ngày) để thiệt hại không mở rộng, mà trái lại còn làm trầm trọng hóa thiệt hại bằng sự im lặng đến giờ chót. Do đó, Bên B phải chịu trách nhiệm về toàn bộ thiệt hại phát sinh.
5. Hậu quả pháp lý và trách nhiệm bồi thường.
Khi hành vi bỏ show bị xác định là vi phạm nghĩa vụ thực hiện hợp đồng (Điều 351 BLDS 2015), Bên B phải đối mặt với các hệ quả:
Phạt vi phạm: Căn cứ theo thỏa thuận tại Điều 5.3, Bên B phải chịu mức phạt lên tới 200% giá trị hợp đồng.
Bồi thường thiệt hại: Căn cứ Điều 360 và Điều 428 BLDS 2015, Bên B phải bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế phát sinh bao gồm: Chi phí hạ tầng sân khấu, âm thanh, ánh sáng, quảng cáo, chi phí hoàn vé, xin lỗi khán giả, và tổn thất về uy tín, thương hiệu của Ban tổ chức.
Kết luận: Việc đơn phương bỏ rơi khán giả và đối tác vào giờ chót dù núp bóng bất kỳ lý do gì mà vi phạm quy trình cam kết đều là hành vi thiếu chuyên nghiệp và phải chịu trách nhiệm bồi thường tương xứng trước pháp luật.
Mọi hành vi vi phạm đều sẽ phải trả giá bằng uy tín và tài chính. Chúng ta hãy cùng đợi sự “đấu trí” của các bên liên quan về quan hệ hợp đồng này!
Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân soi chiếu dưới góc độ pháp lý hợp đồng. Trân trọng mọi ý kiến đóng góp và thảo luận văn minh từ quý vị.
Trân trọng!
Luật sư Ngô Việt Bắc
Trưởng Văn phòng luật sư Sài Gòn Tây Nguyên, Đoàn luật sư Thành phố Hồ Chí Minh.
Nguồn: https://www.facebook.com/ngo.viet.bac.186447/posts/pfbid02JZK77XLjdfNVdEeTuKxQwjfoWJYFZ561Hc5h4eQRB1xbk1j4pxWqxttCyAKQVr6Xl
